Autor artykułu: Marek Szarucki,  Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. Adiunkt w Katedrze Analiz Strategicznych, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

artykuł przedrukowano z portalu Nauka i Gospodarka http://www.naukaigospodarka.pl/ za zgodą autorów portalu

Związek pomiędzy przygotowaniem produkcji a działalnością innowacyjną i badawczo-rozwojową (ang. research and development) jest niekwestionowany oraz stanowi podstawę funkcjonowania przedsiębiorstw innowacyjnych¹.

Badania i rozwój określić można jako działalność systematyczną, planowaną i organizowaną, z dużymi możliwościami przewidywania wyników – zarówno zamierzonych, jak i niezamierzonych.² Działalność ta polega na systematycznym badaniu obszarów zmian i cyklicznej analizie okazji do innowacji, którą taka zmiana mogłaby umożliwić. Prace badawczo-rozwojowe (B+R lub R&D) zawierają³:
·       badania podstawowe (ang. basic research),
·       badania stosowane (ang. applied research),
·       prace rozwojowe (ang. experimental development).

Prace badawczo-rozwojowe w przedsiębiorstwach ukierunkowane są na konkretne cele praktyczne. Prace te prowadzone są systematycznie i bazują na wiedzy uzyskanej w wyniku działalności badawczej, która pochodzi z różnych źródeł informacji.
Skuteczne zarządzanie działalnością badawczo-rozwojowa wymaga ustalenia: źródeł innowacji oraz źródeł okazji do innowacji i związanych z nimi kosztów. Informacje wykorzystywane w procesie działalności badawczo-rozwojowej przedsiębiorstwa można podzielić według źródła pochodzenia na dwie grupy:
1) źródła wewnętrzne,
2) źródła zewnętrzne.

Badanie źródeł wewnętrznych obejmuje informacje pochodzące od: pracowników firmy, z prowadzonych badań własnych oraz posiadanych produktów. Wewnętrzne źródła informacji dotyczą raczej drobnych innowacji, które ocenia się jako najcenniejsze, z uwagi na niskie koszty. Korzyści płynące z drobnych innowacji kumulują się, co w przypadku nawet drobnych usprawnień daje efekt synergii⁴.
Informacje zewnętrzne pochodzą ze źródeł rynkowo-handlowych (np. konkurenci, klienci, firmy doradcze, dostawcy), danych ogólnodostępnych (np. konferencje, czasopisma, targi, wystawy) oraz pozostałych źródeł (np. szkoły wyższe, państwowe i prywatne instytucje badawcze). Pozyskiwanie informacji ze źródeł zewnętrznych zazwyczaj wiąże się z większymi nakładami finansowymi, niemniej jednak uzyskane korzyści również mogą mieć charakter wymierny.

Prace badawczo-rozwojowe to działalność twórcza, którą charakteryzuje: brak powtórzeń opracowań oraz ścisłych związków między nakładami a wynikami, zagrożenie wystąpienia sporych odchyleń od planowanego wyniku oraz zróżnicowany zakres i charakter wyników pracy⁵.
Największe koncerny światowe uczestniczą w globalnym rozwoju technologicznym poprzez tworzenie własnych laboratoriów badawczo-rozwojowych. Część prac badawczych prowadzona jest w laboratoriach lub jednostkach przemysłowych koncernu, lecz bardzo często tego rodzaju usługi świadczone są również na zewnątrz w postaci zleconych badań zamawianych oraz sprzedaży licencji. Nie mniej jednak, prowadzenie prac badawczo-rozwojowych jest kosztowne i nie przynosi natychmiastowych zysków.
„W przyszłości Europa nie będzie odgrywać istotnej roli na świecie, jeżeli nie zostanie kolebką innowacji technologicznych”⁶ - twierdzi nowy szef Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (European Research Council)⁷. Rządy krajów europejskich powinny zatem zastanowić się nad usprawnieniem działań w zakresie skutecznego wspierania inicjatyw na rzecz rozszerzenia działalności badawczo-rozwojowej. Z kolei, istotną rolę w szerzeniu prac badawczo-rozwojowych w Polsce mogłyby spełnić liczne ośrodki naukowe, choć mimo deklaracji chęci współpracy, płynących zarówno ze strony przedstawicieli nauki, jak i biznesu, kooperacja taka ma obecnie jeszcze bardzo skromny wymiar.

1 Zob. K. Szatkowski, Przygotowanie produkcji, PWN, Warszawa 2008, s. 27.
2 P.F. Drucker, Innowacja i przedsiębiorczość. Praktyka i zasady, PWE, Warszawa 1992, s. 38.
3 K. Szatkowski, Przygotowanie …, op. cit., s. 36 i następne.
4 J. Penc, Strategiczny system zarządzania, Agencja Wydawnicza „Placet”, Warszawa 2001, s. 331.
5 A. Długosz, „Controlling działalności badawczo-rozwojowej,” w: Controlling funkcyjny, red. M. Sierpińska, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2004, s. 40.
6 A. Jenkinson, R&D can secure Europe’s future, http://bulletin.sciencebusiness.net, 9 July 2009
7 jest to pierwsza paneuropejska agencja kierująca i wspierająca finansowo badania pionierskie (ang. frontier research). http://erc.europa.eu