Autor artykułu: Marek Szarucki,  Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. Adiunkt w Katedrze Analiz Strategicznych, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

artykuł przedrukowano z portalu Nauka i Gospodarka http://www.naukaigospodarka.pl/ za zgodą autorów portalu

Sukces każdej, większej lub mniejszej, firmy uzależniony jest od posiadanego kapitału, osiąganych dochodów oraz kosztów ponoszonych na ich uzyskanie¹. Wszystkie decyzje, podejmowane przez osoby zarządzające, które dotyczą funkcjonowania przedsiębiorstwa odzwierciedlone są w kategoriach finansowych. Stwierdzić zatem można, że źródłem sukcesu firmy jest, między innymi, jakość zarządzania finansami. Środki finansowe, zgromadzone zazwyczaj w trakcie pomyślnego funkcjonowania przedsiębiorstwa na rynku, inwestowane są w różnego rodzaju projekty. Jak zatem wygląda kwestia kosztów związanych z realizacją projektów innowacyjnych? Czy firma, która pragnie być innowacyjną, zawsze musi ponosić wysokie koszty związane z innowacjami?
Zanim udzielona zostanie odpowiedź na wyżej wymienione pytania, należy przypomnieć o istocie realizowania innowacji, oraz różnych rodzajach innowacji, z których jedne są bardziej, a inne mniej kapitałochłonne. Współczesne rynki cechują się dużą zmiennością warunków otoczenia, oraz wysokim tempem postępu naukowo-technicznego.  Przedsiębiorstwa, które chcą konkurować na takich rynkach muszą realizować innowacje².

Wprowadzanie innowacji dokonuje się przeważnie w wyniku realizacji określonych przedsięwzięć inwestycyjnych, które oparte są na decyzjach inwestycyjnych „będących kluczowym czynnikiem wyznaczającym wdrożenia innowacji w przedsiębiorstwie i kształtującym jego długookresową efektywność.”³ Przedsięwzięcia innowacyjne mogą być związane z wdrażaniem:
·      innowacji produktowych (produkcji nowych lub zmodernizowanych wyrobów);
·      innowacji procesowych (wprowadzaniem nowych technologii i zmian w procesach wytwarzania).
Oprócz wyżej wymienionych, dwóch rodzajów innowacji, warto wymienić również innowacje organizacyjne i marketingowe⁴. Każde przedsięwzięcie innowacyjne w przedsiębiorstwie wiąże się z mniejszymi lub większymi nakładami kapitałowymi. Podkreślić należy jednak, że koszty wymienionych grup innowacji są zróżnicowane. Koszty wdrożenia, które są najniższe, a nawet mogą być zerowe, występują w przypadku innowacji procesowych czy organizacyjnych. Oznacza to, że firma może być innowacyjną bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów i, jedynie, zależy to od dobrego pomysłu na usprawnienie organizacji czy procesów (np. uproszczenie procesu decyzyjnego, usprawnienie przepływu informacji, niematerialne metody motywowania pracowników). Z drugiej jednak strony, koszty innowacji produktowych oraz marketingowych mogą być znacznie wyższe od wymienionych wcześniej dwóch rodzajów innowacji.⁵
Jeżeli chodzi o wdrażanie innowacji w przedsiębiorstwach polskich, badania wskazują,⁶ że najczęściej realizowanymi innowacjami są innowacje procesowe 88,5% (m.in. nowe i ulepszone procesy technologiczne, maszyny, urządzenia i narzędzia, oprogramowanie, czy sposób tworzenia usług), na drugim miejscu – innowacje produktowe 75,7% (m.in. nowe i ulepszone produkty), na trzecim miejscu – innowacje organizacyjne 67,7% (m.in. nowe metody organizacji działalności biznesowej, metody organizacji pracy czy organizacja relacji zewnętrznych). Na ostatnim miejscu w rankingu wypadły innowacje marketingowe 56,3% (m.in. zmiana wyglądu produktu, pozycjonowanie produktu/usługi czy polityka cenowa) . Analiza danych zawartych na rysunku nie pozwala jednak sformułować jednoznacznych wniosków dotyczących kosztów związanych z realizowanymi przedsięwzięciami, z uwagi na problemy natury metodologicznej przeprowadzenia tego rodzaju badań.⁷

Przedstawione powyżej dane empiryczne nie można traktować bezkrytycznie. Jak najbardziej wskazane są dalsze badania w zakresie analizy kosztów związanych z realizacją innowacji w przedsiębiorstwach. Najważniejszym aspektem jest cel wdrażania innowacji, czyli poprawa sytuacji w zakresie funkcjonowania przedsiębiorstwa, a tym samym umocnienie pozycji rynkowej i obniżenie kosztów działalności, co jest szczególnie ważne w chwili obecnej – zagrożenia recesją gospodarczą.

1 A. Skowronek-Mielczarek, Małe i średnie przedsiębiorstwa. Źródła finansowania, 3. wydanie uaktualnione, C.H. Beck, Warszawa 2007, s. 16.
2 W. Janasz, „Przedsiębiorczość w świetle uwarunkowań działalności gospodarczej”, w: Innowacje w rozwoju przedsiębiorczości w procesie transformacji, red. W. Janasz, Difin, Warszawa 2004, s.52.
3 A. Pomykalski, Innowacje, Politechnika Łódzka, Łódź 2001, s. 207.
4 Por. Oslo Manual: Guidelines for Collecting and Interpreting Innovation Data, 3rd edition, OECD and Eurostat, 2005; M. Szarucki, Badanie innowacji według „metodologii Oslo”, www.naukaigospodarka.pl, 29.06.2009
5 T. Boguszewicz, Innowacje nie muszą kosztować, „Rzeczpospolita,” z dn. 11.12.2008
6 M. Starczewska-Krzysztoszek, Ranking najbardziej innowacyjnych firm w Polsce. Kamerton Innowacyjności 2008, Warszawa, grudzień 2008
7 Por. ibidem, s. 39-40.