Autor artykułu: Marek Szarucki,  Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. Adiunkt w Katedrze Analiz Strategicznych, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

artykuł przedrukowano z portalu Nauka i Gospodarka http://www.naukaigospodarka.pl/ za zgodą autorów portalu

Angażowanie wykwalifikowanych naukowców w rozwój/opracowanie nowych produktów jest jednym z głównych wyzwań dla przedsiębiorców, z uwagi braków wykwalifikowanej kadry w zakresie badań dla potrzeb biznesu¹. Tworzenie działu B+R w firmie jest kosztownym przedsięwzięciem, dlatego współpraca z uczelniami wyższymi może być postrzegana jako alternatywa.

Poprzedni artykuł dotyczył korzyści (możliwość wdrażania innowacji, dostęp do najnowszej wiedzy, wzrost konkurencyjności firmy czy poprawa jakości produktu) jakie płyną ze współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami a ośrodkami naukowo-badawczymi w opinii przedsiębiorców². Rodzi się zatem pytanie, jakie korzyści dostrzegają naukowcy we współpracy z przedstawicielami gospodarki? Udział w tego rodzaju aktywność oraz stopień jej intensyfikacji uzależniony jest od wielu czynników zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych. Bodźce finansowe zajmują ogromnie ważne miejsce w hierarchii czynników przesądzających o zaangażowaniu w projekt badawczy.

Motywy rozpoczęcia współpracy przez naukowców z podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą są wielorakie. Dla uczelni wyższej, współpraca z firmami rozszerza zakres prowadzonych badań naukowych, rozwija umiejętności badawcze pracowników naukowych, poszerza skalę i zwiększa standardy badań naukowych prowadzonych w uniwersytetach³. Poprawa jakości wyników publikacji naukowych zwiększa wiarygodność, podnosi prestiż uniwersytetu, poprawia jego pozycję w rankingu uczelni wyższych oraz zwiększa możliwości uzyskania dofinansowania ze strony rządu. Naukowcy współpracujący z praktyką gospodarczą mają większe możliwości publikowania wyników swoich badań oraz tym samym poszerzają swe kompetencje w zakresie naukowo-badawczym. Poza tym, tego rodzaju współpraca dla uczelni wyższych jest szczególnie aktualna, ze względu na możliwość pozyskania dodatkowych środków finansowych, gdyż dotacje ze strony rządu są raczej niskie dla prowadzenia działalności naukowej na takim poziomie jak by się chciało.

Jak wygląda współpraca oczami naukowców w Polsce? Zgodnie z wynikami badań przeprowadzonych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w 2006 roku,⁴ perspektywa naukowców zaangażowanych w projekty badawcze dla biznesu różni się nieco od perspektywy samych przedsiębiorców. W zakresie realizowanej dotychczas współpracy, większość zadań stawianych przez naukowców dotyczyło technologii i nowych produktów. Prace dotyczące struktur organizacyjnych czy rozwiązań logistycznych są prowadzone znacznie rzadziej. O ile jednak w przypadku technologii najczęściej chodziło o udoskonalenie (42% wskazań), o tyle w przypadku produktów popularniejsze od udoskonaleń były prace nad zupełnie nowymi produktami lub usługami (44%).

Naukowcy są świadomi skali korzyści, jakie mogą odnieść przedsiębiorcy, którzy decydują się z nimi współpracować (zob. Wykres 1). Na pytanie o pozytywne strony komercjalizacji badań naukowych i wprowadzania innowacji, wśród większości naukowców panuje przekonanie, że pomaga to firmom generować wyższe zyski (62% wskazań) oraz zwiększać konkurencyjność (62%). Nieco mniej wskazuje tworzenie nowych miejsc pracy (39%) jako bezpośrednią zaletę tego rodzaju współpracy. Dalej uplasowały się m.in. niższe koszty firmy (37%) czy usprawnienie działalności operacyjnej i biznesowej (14%).

Przedstawiciele środowiska naukowego zauważają wyraźne korzyści płynące ze współpracy i dotyczące odnoszonych przez nich sukcesów i ich ośrodki naukowe. Wśród najważniejszych zalet tego rodzaju kooperacji naukowcy wskazują m.in. korzyści finansowe i intelektualne dla ośrodka naukowego. Silną pozycję zajęło też upowszechnianie osiągnięć, co wskazywane było przez prawie połowę (44%) respondentów. Nieco rzadziej na pytanie o korzyści z kooperacji z biznesem wskazywana była możliwość wymiany doświadczeń (42%). Wdrożenie konkretnego rozwiązania będącego efektem prac naukowych nie jest powszechnie postrzegane jako źródło prestiżu – tę odpowiedź wskazał tylko co trzeci naukowiec.

Z kolei, według badań przeprowadzonych przez ARC Rynek i Opinia, polscy naukowcy wskazują na następujące korzyści ze współpracy z firmami: korzyści finansowe i intelektualne dla ośrodka naukowego (77,5 proc.), upowszechnianie osiągnięć (43,7 proc.), wymiana doświadczeń (42,3 proc.), prestiż dla naukowców i ośrodka badawczego (32,4 proc.), wzrost konkurencyjności polskich firm (28,2 proc.), możliwość dzielenia się wiedzą (22,5 proc.), inne (4,2 proc.)⁵.

Stwierdzić należy, że korzyści płynące dla naukowców oraz reprezentowanych przez nich ośrodków naukowo-badawczych są jednoznaczne. Pozostaje tylko zatem zacieśniać współpracę pomiędzy naukowcami a biznesem. Pojawia się tutaj istotna kwestia, w jaki sposób usprawnić ten proces, ale to będzie tematem kolejnej już dyskusji.

1 S. Nellickappilly, Maya K.G., Industry-University Collaboration: Some Ethical Considerations, “CURIE Journal”, Vol. 2, No. 1, 2009, pp. 5-14.
2 M. Szarucki, Współpraca między nauką a biznesem – korzyści dla przedsiębiorców, www.naukaigospodarka.pl, 30.05.2009
3 S. Nellickappilly, Maya K.G., Industry-University Collaboration…, op. cit.

4 Raport Bariery współpracy przedsiębiorców i ośrodków naukowych, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, listopad 2006 r., s. 16.
5 Transfer korzyści dla firm, www.biznes2biznes.com, Platforma współpracy małych i średnich przedsiębiorstw.