Autor artykułu: Marek Szarucki,  Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. Adiunkt w Katedrze Analiz Strategicznych, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

artykuł przedrukowano z portalu Nauka i Gospodarka http://www.naukaigospodarka.pl/ za zgodą autorów portalu

Innowacje są jednym z głównych źródeł osiągania przewagi konkurencyjnej przez przedsiębiorstwa. Aby zapewnić swój rozwój, a w niektórych przypadkach przetrwanie na rynku, każda firma potrzebuje różnego rodzaju innowacji – nowych produktów, usług, technologii czy systemów organizacyjnych. Proces nasilającej się globalizacji wpływa na niemal wszystkie dziedziny życia społeczno-gospodarczego – ekonomii, prawa, edukacji, polityki, kultury czy nawet wzorców kulturowych¹. Polskie przedsiębiorstwa stają się uczestnikami postępujących procesów integracyjnych oraz globalizacyjnych, i pojawia się pytanie – jak sprostać owym procesom poprzez wykorzystanie innowacji? Aktywność innowacyjną warunkuje wiele czynników, które tworzą nowy kontekst zarządzania innowacjami w przedsiębiorstwie². Jednym z katalizatorów zwiększenia innowacyjności firm jest współpraca z ośrodkami naukowo-badawczymi.

W literaturze podkreśla się znaczenie ośrodków naukowo-badawczych oraz ich roli w rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw ze względu na charakter prowadzonej przez nich działalności, do której oprócz dydaktyki należy prowadzenie badań naukowych, które bardzo często wykorzystywane są dla potrzeb praktyki gospodarczej. Analizy takie zazwyczaj zlecane są przez przedsiębiorstwa duże, które mają większe możliwości finansowania projektów badawczych oraz dostrzegają korzyści z tego rodzaju współpracy. Badania wykazały, że współpraca między ośrodkami uniwersyteckimi a sektorem małych i średnich firm powinna opierać się na kilku istotnych założeniach. Po pierwsze, celowe działania/projekty muszą odzwierciedlać rzeczywiste potrzeby. Po drugie, muszą one być prowadzone przez małą grupę ekspertów. Po trzecie, trzeba aby współpraca ta miała jasno określony cel, a relacje pomiędzy partnerami powinny opierać się na zaufaniu i bliskiej współpracy³.

Jakie korzyści ze współpracy z ośrodkami naukowo-badawczymi widzą przedsiębiorcy? Odpowiedź na to pytanie można znaleźć w przeprowadzonym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w roku 2006 Raporcie pt. „Bariery współpracy przedsiębiorców i ośrodków naukowych”⁴. Zgodnie z wynikami przeprowadzonych badań (zob. Wykres 1), dla zdecydowanej większości ankietowanych menedżerów (61%), współpraca z naukowcami to przede wszystkich możliwość wdrożenia nowoczesnych, innowacyjnych rozwiązań. Drugą, wskazywaną przez respondentów przyczyną był dostęp do najnowszej wiedzy (51%). Z kolei, wzrost konkurencyjności wskazywany był zaledwie przez 43% respondentów. Tłumaczyć to można tym, że dla pewnej grupy menedżerów innowacyjność nie jest wiązana wprost z podnoszeniem konkurencyjności, albo – co bardziej prawdopodobne – że duża część badań finansowana jest w celu optymalizacji procesów technologicznych i zmniejszania kosztów, zaś wyższa konkurencyjność jest tylko korzyścią pośrednia.

Stosunkowo niewiele (10%) firm wskazywało, że współpraca z naukowcami może mieć pozytywny wpływ na eksport. Wydaje się to być nielogiczne, gdyż na rynku globalnym jest obecnie trudno konkurować bez inwestycji w badania. Może to wskazywać na brak pewności przedsiębiorców co do możliwości uzyskania wyników prac naukowych, które w istotny sposób wpłyną na odniesienie sukcesu na rynkach zagranicznych i brak przekonania o wymiernych korzyściach tego rodzaju prac. Zgodnie z Raportem wśród przedsiębiorców, którzy wcześniej deklarowali, że ani współpracowali wcześniej i ani też nie współpracują obecnie z ośrodkami naukowymi, odpowiedzi były bardzo podobne⁵. Świadczyć to może o tym, że na poziomie ogólnych skojarzeń „prac naukowych” z innowacyjnością, wiedzą czy konkurencyjnością, wśród firm niezaangażowanych w zakresie prac naukowych, nie różnią się one od skojarzeń wśród przedsiębiorstw zaangażowanych aktywnie. Prawdziwa różnica wyrażana jest przypuszczalnie w przekonaniu (lub jego braku) o realnym przełożeniu na własny zakres działalności i potencjalnych zastosowań.Korzyści ze współpracy ośrodków badawczych i rozwojowych są oczywiste na pierwszy rzut oka. Przedsiębiorcy jednak wydają się mieć swój własny pogląd na tego rodzaju kooperację o czym świadczą wyniki przedstawionych tu badań. Nie mniej jednak, istotnym zadaniem polskich ośrodków naukowo-badawczych jest przekonanie potencjalnych przedsiębiorców, o wymiernych korzyściach płynących z tego rodzaju współpracy. Z pewnością większe zaangażowanie ze strony naukowców oraz rzetelne wykonywanie projektów badawczych dla praktyki gospodarczej, szczególnie w przypadku małych i średnich firm, daje taką możliwość. Warto również przytoczyć opinię Prof. Ryszarda Ciacha, prezesa Fundacji Rozwoju Nauk Materiałowych, którego zdaniem „w polskim środowisku naukowym dalej przeważa opinia, że najważniejszym celem w pracy naukowej jest jej wysoki poziom potwierdzany publikacjami w renomowanych czasopismach, zapraszaniem na konferencje naukowe, udziałem w prestiżowych organizacjach naukowych itp. Sprawa tematyki, którą zainteresowana powinna być krajowa gospodarka, jak również metody zainteresowania tej gospodarki wdrażaniem, traktowane są jakby drugoplanowo.”⁶ Temat ten wydaje się być bardzo ciekawy i aktualny, zatem w kolejnym artykule omówione zostaną korzyści jakie widzą naukowcy ze współpracy z przedsiębiorstwami.

1 R. Borowiecki, Zachowania przedsiębiorstw w warunkach globalizacji i nowej gospodarki, w: Zarządzanie restrukturyzacją w procesach integracji i rozwoju nowej gospodarki, opracowanie i redakcja R. Borowiecki i A. Jaki, Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków 2008, s. 18.

2 A. Zych, Determinanty działalności innowacyjnej przedsiębiorstw, w: Uwarunkowania przedsiębiorczości – różnorodność i zmienność, red. K. Jaremczuk, PWSZ im. Prof. S. Tarnowskiego w Tarnobrzegu, Tarnobrzeg 2008, s. 613.
3 D. Jones-Evans, M. Klofsten, E. Andersson, and D. Pandya, Creating a bridge between university and industry in small European countries: the role of the industrial liaison office, "R&D Management", vol. 29, no. 1, 1999, pp. 47-56.

4 Raport Bariery współpracy przedsiębiorców i ośrodków naukowych, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, listopad 2006 r., s. 12.

5 Ibidem, s. 11.

6 A. Karwat, Czy środowisko naukowe potrafi współpracować ze środowiskiem gospodarczym?, „Sprawy Nauki”, Biuletyn Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, 17.06.2005.